Preklinik və Klinik Piylənmə: Bu gün və sabah sağlamlığınız üçün nə deməkdir?

BKİ ənənəvi olaraq artıq çəkinin ölçülməsi və piylənmənin hazırkı təriflərində istifadə olunsa da, Komissiya onun əsas zəif cəhətlərindən birini - BKİ-nin bədən piyinin paylanmasını əks etdirmədiyini - vurğuladı.

BKİ piy kütləsi ilə əzələ kütləsini fərqləndirmədiyindən, bədənlərində artıq piy olmasına baxmayaraq bəzi insanlar normada və ya sərhəddə olan artıq çəki BKİ göstəricisinə sahib ola bilər.  Bəzi hallarda, xüsusən də yaşlı əhali arasında, bu, piylənmə diaqnozunun qoyulmamasına və onların sağlamlıq riskinin nəzərə alınmamasına səbəb ola bilər. 

Eyni problemi bölgünün əks tərəfində də görmək olar - idmançılar kimi yüksək əzələ kütləsi olan, lakin bədən yağının sağlam səviyyədə olduğu bəzi insanların BKİ balı daha yüksək olur. Bəzi hallarda bu, onların səhvən piylənməsi olan şəxslər kimi təsnif edilməsinə gətirib çıxara bilər.

Bu, BKİ-nin dəyərli bir müayinə vasitəsi olsa da, artıq bədən piyinin göstəricisi olaraq, Bel çevrəsi-Boy Nisbəti, Bel Çevrəsi və Bel-Çanaq Nisbəti kimi vasitələrdən istifadənin piylənmənin daha yaxşı müəyyən edilməsinə və diaqnoz qoyulmasına kömək edə biləcəyini göstərir. Bel çevrəsi-Boy nisbətinizi tapmaq üçün aşağıda təqdim olunan kalkulyatorumuzdan istifadə edin.

Komissiyanın piylənməni bədəndə artıq yağ (piy) toplanması ilə xarakterizə olunan bir vəziyyət kimi təklif etməsi hekayənin yalnız yarısıdır.

Çünki bu tərif artıq bədən piyi ilə yaşayan bəzi insanlarda ürək-damar xəstəliyi və ya Tip 2 diabet kimi daha geniş sağlamlıq problemləri olduğu halda, digərlərində isə bu problemin olmadığını nəzərə almır. Bu, Komissiyanın piylənmənin iki yeni kateqoriyasını təklif etməsinə səbəb oldu: preklinik və klinik piylənmə.

Preklinik piylənməni sağlamlıq riskinin səviyyəsi dəyişkən olan, lakin davam edən orqan disfunksiyası və/və ya gündəlik fəaliyyət qabiliyyətində azalma olmayan artıq bədən piyi vəziyyəti kimi müəyyən edirlər. 

Klinik piylənməni yalnız piylənmə səbəbli və davam edən orqan disfunksiyasının əlamətləri və simptomları və/və ya gündəlik fəaliyyət göstərmə qabiliyyətində azalma ilə xarakterizə olunan xroniki bir xəstəlik kimi müəyyən edirlər.

Azalmış orqan funksiyasının əlamətləri, piylənmənin ürək və ya ağciyərlərə təsiri nəticəsində yaranan təngnəfəslik kimi özünü göstərə bilər. Azalmış toxuma funksiyası sərt oynaqlar və hərəkət diapazonunun məhdudlaşması nəticəsində yaranan diz və ya bud/çanaq ağrısı kimi simptomlarla müşahidə oluna bilər.

Tamamlanması çətin olan gündəlik fəaliyyətlərə şəxsi gigiyena, çimmək, tualet ehtiyacları, geyinmək, dəri və ayaq baxımı kimi özünə qulluq fəaliyyətləri daxil ola bilər.

Beləliklə, Komissiya piylənmənin hansı yeni ümumi tərifini ortaya qoydu? Adi dildə desək… ’Bu, insanın bədənində həddindən artıq piy toplanması və ya hələ tam şəkildə başa düşülməyən bir çox amillərin təsiri ilə yaranan, piyin sağlam olmayan şəkildə paylanması ilə xarakterizə olunan bir haldır.’¹

Piylənmə ilə əlaqəli xəstəlik riskinin yüksək olması və ya artıq aktiv xəstəliyin mövcudluğunu fərqləndirmək vacibdir, çünki bu fərq şəxsin çəkiyə nəzarət məqsədinin qarşısının alınmasına və ya müalicəyə yönəlməsinə təsir edə bilər.

Bu strategiya, adətən həyat tərzi dəyişiklikləri ilə idarə oluna bilən diabetönü və tibbi müalicə tələb edən diabet kimi digər ümumi vəziyyətlərdə müşahidə olunur. 

Klinik piylənmə ilə yaşayan insanlar artıq orqan funksiyasının azalması əlamətləri göstərdiyindən, klinik piylənmə müalicəsinin əsas məqsədi bu sağlamlıq ağırlaşmalarını yaxşılaşdırmaqdır.

Digər tərəfdən, preklinik piylənmə ürək-damar xəstəliyi, Tip 2 diabet və klinik piylənmənin özü kimi piylənmə ilə əlaqəli amillərin riskini artıra biləcəyindən, preklinik piylənmənin idarə edilməsinin əsas məqsədi riskin azaldılmasıdır. 

Həm preklinik, həm də klinik piylənmə barədə həkiminizlə məsləhətləşməyi unutmayın. 

Çünki erkən müdaxilələr preklinik piylənmənin simptomlarının klinik piylənməyə çevrilməsinin qarşısını almaqda kömək etmək üçün əsasdır. Hər iki halda, piylənmənin müalicəsinin əsas məqsədi yalnız çəkini azaltmaq deyil, ümumi sağlamlığınızı yaxşılaşdırmaqdır.

Ümumilikdə, bu Komissiyanın işi piylənmənin ciddi bir xroniki xəstəlik olduğunu və daha erkən aşkarlanmanın və daha fərdiləşdirilmiş diaqnozların daha uyğunlaşdırılmış piylənmə müalicəsinin aparılmasına kömək edə biləcəyini dəstəkləyir. 

Bu tövsiyələrin praktikada necə görünəcəyi hələki məlum deyil. Məsələn, müalicənin ağırlaşmalar yaranana qədər təxirə salınması və ya tip 2 diabet kimi xəstəliklərin diaqnostik meyarlardan çıxarılması mövcud qaydalara ziddir və tibbi yardıma çıxışa təsir göstərə bilər. Əlavə olaraq, səhiyyə işçilərinin səhiyyə sistemlərinin dayanıqlığını zəiflətmədən düzgün diaqnozda, fərdiləşdirilmiş müalicə planlarında və piylənmədən əziyyət çəkən insanları izləməkdə dəstək üçün əlavə təlimə və kifayət qədər resursa ehtiyacı olacaq.

Artıq çəkinin necə təsnif edilməsindən asılı olmayaraq, dostlarınızdan, ailənizdən və həkimlərinizdən erkən dəstək almaq, daha sağlam və xoşbəxt bir gələcəkdən ötrü sağlamlığınızı qorumaq üçün addımlar atmağınıza kömək edə bilər.

Artıq çəkinin necə təsnif edilməsindən asılı olmayaraq, dostlarınızdan, ailənizdən və həkimlərinizdən erkən dəstək almaq, daha sağlam və xoşbəxt bir gələcəkdən ötrü sağlamlığınızı qorumaq üçün addımlar atmağınıza kömək edə bilər.